Ադենոիդները ըմպանի նշիկներն են, որոնք տեղակայված են քթի-ըմպանի խորանում։ Ադենոիդային վեգետացիան հանդիսանում է նշիկային հյուսվածքի հիպերտրոֆիա՝ գերաճ, որը կարող է առաջացնել քթի-շնչուղիների խցանում, հատկապես մանկական տարիքում։ Հիպերտրոֆիան կարող է լինել ֆիզիոլոգիական (2–7 տարեկան) կամ պաթոլոգիական՝ քրոնիկ բորբոքումների և վարակների հիման վրա։
Ադենոիդների առաջացման պատճառները և ռիսկի գործոնները
- Հաճախակի շնչառական վիրուսային վարակներ
- Ժառանգական նախատրամադրվածություն
- Ալերգիկ հիվանդություններ (օր.՝ ալերգիկ ռինիտ)
- Երեխաների իմունային համակարգի անբավարար զարգացում
- Քթի-ըմպանի քրոնիկ բորբոքումներ
- Պասիվ ծխախոտածխություն
- Օդի աղտոտվածություն
Դասակարգում
Ըստ մեծացման աստիճանի (J. Clemens)՝
- I աստիճան — խոանների փակման մինչև 1/3
- II աստիճան — 1/3-ից մինչև 2/3
- III աստիճան — փակման >2/3
Ըստ ընթացքի՝
- Հիպերտրոֆիա առանց բորբոքման
- Ադենոիդիտ (սուր կամ քրոնիկ բորբոքում)
Ախտանիշներ (ադենոիդի նշաններ)
- Քթաշնչառության խանգարում, հատկապես գիշերը
- Խռմփոց, քնի մեջ շնչառության դադարներ (ապնոե)
- Բերանային խոսք, ռինոլալիա
- Հաճախակի օտիտներ և լսողության անկում
- Քրոնիկ ռինորեա
- Ուշադրության անկում, հոգնածություն
- Քնի խանգարումներ, անհանգստություն
- «Ադենոիդային դեմք»՝ երկարատև հիպերտրոֆիայի դեպքում
Ախտորոշում
- Հետին ռինոսկոպիա
- Ռինոֆիբրոսկոպիա (ոսկե ստանդարտ)
- Քթի-ըմպանի կողմնային ռենտգեն
- Քթի-ընպանի էնդոսկոպիա
- Տիմպանոմետրիա, աուդիոմետրիա
- Ալերգոլոգիական և իմունոլոգիական հետազոտություն
Ադենոիդների բուժումը
1. Պահպանողական (I–II աստիճան)
- Քթային կորտիկոստերոիդներ
- Քթի լվացում՝ իզոտոնիկ կամ հիպերտոնիկ լուծույթներով
- Հակահիստամիններ՝ ալերգիայի դեպքում
- Քրոնիկ վարակի օջախների սանիտացիա, իմունոթերապիա
2. Վիրահատական (III աստիճան կամ անհաջող կոնսերվատիվ բուժում)
- Ադենոտոմիա՝ ընդհանուր կամ տեղային անզգայացմամբ
- Էնդոսկոպիկ ադենոտոմիա՝ ճշգրտության և արյունահոսության վերահսկման առավելությամբ
Վիրահատության (ադենոիդների հեռացում) ցուցումները
- Քնի մեջ ապնոե
- Հաճախակի օտիտներ և լսողության անկում
- Դիմակայուն քթաշնչառության խանգարում
- «Ադենոիդային դեմքի» ձևավորում
Բարդություններ
- Քրոնիկ էքսսուդատիվ միջին օտիտ
- Կոնդուկտիվ լսողության անկում
- Հաճախակի սինուսիտներ
- Քնի խանգարումներ, վարքաբանական փոփոխություններ
- Անսարք կծվածք
- Խոսքի և կոգնիտիվ զարգացման հետաձգում
Երբ դիմել բժշկի
- Մշտական բերանային շնչառություն
- Հաճախակի օտիտ կամ լսողության անկում
- Խռմփոց, քնի խանգարումներ
- Ռինոլալիա, խոսքի հստակության խանգարում
- Հաճախակի վիրուսային վարակներ, երկարատև ռինիտ
- Կասկած ադենոիդային դեմքի ձևավորման մասին