24 Նոյեմբերի 2025, Երկուշաբթի

Ի՞նչ է ռևմատոիդ արթրիտը

 

Ռևմատոիդ արթրիտը (ՌԱ) քրոնիկական աուտոիմուն բորբոքային հիվանդություն է, որը հիմնականում ախտահարում է հոդերը սիմետրիկ տիպով՝ հանգեցնելով դրանց աստիճանական դեստրուկցիայի, դեֆորմացիայի և ֆունկցիայի խանգարման։ Հիվանդությունը դասվում է համակարգայինների շարքին, քանի որ կարող է ախտահարել նաև արտահոդային օրգաններ։

 

Էպիդեմիոլոգիա

• ՌԱ-ի տարածվածությունը պոպուլյացիայում՝ մոտ 0,5–1%.
• Կանայք հիվանդանում են 2–3 անգամ ավելի հաճախ, քան տղամարդիկ։
• Հիվանդության գագաթնակետը՝ 30–50 տարեկան, սակայն կարող է հանդիպել ցանկացած տարիքում, ներառյալ մանկական (յուվենիլ իդիոպաթիկ արթրիտ)։

 

Ռևմատոիդ արթրիտի առաջացման պատճառները և նշանները (կլինիկական դրսևորումները)

 

Էթիոլոգիա և պաթոգենեզ

Ռևմատոիդ արթրիտի առաջացման պատճառը հստակ հայտնի չէ, սակայն ապացուցված է բազմագործոն բնույթը.

• Գենետիկ նախատրամադրվածություն (HLA-DR4, HLA-DR1 առկայություն)։
• Իմունային մեխանիզմներ՝ T- և B-լիմֆոցիտների ակտիվացում, ռևմատոիդային ֆակտորի (IgM՝ IgG-ի Fc-ֆրագմենտի դեմ) արտադրություն, anti-CCP հակամարմիններ։
• Արտաքին գործոններ՝ ինֆեկցիաներ, ծխախոտի օգտագործում, հորմոնալ ազդեցություններ։

Կենտրոնական օղակը քրոնիկական աուտոիմուն բորբոքումն է՝ գրանուլյացիոն հյուսվածքի (պաննուս) ձևավորմամբ, որը կործանում է աճառն ու ոսկորը։

 

Կլինիկական դրսևորումներ

Հոդային

• Կանխորոշիչ՝ սիմետրիկ պոլիարթրիտ՝ ձեռքերի և ոտնաթաթերի փոքր հոդերի։
• Առավոտյան կարկամություն՝ ավելի քան 30 րոպե։
• Ցավ, այտուց, շարժումների սահմանափակում։
• Հետագայում՝ դեֆորմացիաներ («կարապի պարանոց», «կոճակային օղակ», ուլնար դևիացիա)։

Արտահոդային

• Մաշկի տակ ռևմատոիդային հանգույցներ։
• Թոքերի ախտահարումներ (ինտերստիցիալ ֆիբրոզ, պլևրիտ)։
• Արյան անոթների ախտահարումներ (վասկուլիտ)։
• Սրտի ախտահարումներ (պերիկարդիտ, աթերոսկլերոզի բարձր ռիսկ)։
• Շյոգրենի համախտանիշ (աչքերի և բերանի չորություն)։

 

 

Ռևմատոիդ արթրիտի ախտորոշումը

Ախտորոշումը դրվում է կլինիկական, լաբորատոր և գործիքային տվյալների հիման վրա։

• Կլինիկա՝ սիմետրիկ պոլիարթրիտ, առավոտյան կարկամություն > 6 շաբաթ։
• Լաբորատոր՝ ռևմատոիդային ֆակտոր, anti-CCP, բարձրացած СОЭ, C-ռեակտիվ սպիտակուց։
• Գործիքային՝ ռենտգեն (էրոզիաներ, օստեոպորոզ, հոդային ճեղքի նեղացում), ՈւՁՀ/ՄՌՏ (սինովիտ, էրոզիվ փոփոխություններ վաղ փուլերում)։
• Օգտագործվում են ACR/EULAR 2010 չափանիշները։

 

Ռևմատոիդ արթրիտի բուժումը

Նպատակ՝ ռեմիսիայի կամ հիվանդության ցածր ակտիվության հասնել։

1.    Դեղորայքային
2    Ոչ դեղորայքային միջոցառումներ՝ 

• ԼՖԿ, ֆիզիոթերապիա, 
• հոգեբանական աջակցություն, հակածխախոտային միջոցառումներ,
• ծանր դեֆորմացիաների դեպքում՝ վիրաբուժություն։

Կանխատեսում

• Առանց բուժման՝ առաջընթացող հաշմանդամացում։
• «Treat-to-target» ժամանակակից մոտեցումը զգալիորեն բարելավում է կանխատեսումը։
• Վաղ փուլում մեթոտրեքսատով կամ կենսաբանական թերապիայով բուժումը կարող է ապահովել կայուն ռեմիսիա։