11 Հունվարի 2026, Կիրակի

Ի՞նչ է վերտիգոն

Վերտիգոն մոլորեցնող պտույտի զգացողություն է՝ սեփական մարմնի կամ շրջապատող առարկաների, որը կապված է վեստիբուլյար համակարգի ֆունկցիայի խանգարման հետ։ Սա համակարգային գլխապտույտ է, որը տարբերվում է «միգամածություն գլխում», «անկայունություն» կամ «մամլվող վիճակ» տեսակի ոչ սպեցիֆիկ գանգատներից։

Վերտիգոն հիվանդություն չէ, այլ՝ ախտանիշ, որը հանդիպում է թե՛ պերիֆերիկ, և թե՛ կենտրոնական ծագման հիվանդությունների ժամանակ։ Ճշգրիտ ախտորոշումը և տարբերակումը բուժման հիմքն է։

 

Պատճառներ և ռիսկի գործոններ

Վերտիգոն առաջանում է վեստիբուլյար համակարգի աշխատանքի խանգարման դեպքում, որը ներառում է ներքին ականջը, վեստիբուլյար նյարդը, ուղեղի ցողունն ու փոքր ուղեղը։

Հիմնական պատճառներ՝

Պերիֆերիկ վերտիգո (մինչև 80% դեպքերում)

•    Լավորակ պարօքսիզմալ դիրքային գլխապտույտ (ԼՊԴԳ) — ամենահաճախ հանդիպող պատճառը
•    Վեստիբուլյար նեյրոնիտ
•    Մենիերի հիվանդություն
•    Լաբիրինթիտ
•    Ականջի վնասվածքներ և վիրահատություններ

Կենտրոնական վերտիգո՝

•    Կաթված՝ փոքր ուղեղի կամ ուղեղի ցողունի շրջանում
•    Բազմօջախ սկլերոզ
•    Գանգուղեղային խոռոչի հետին հատվածի ուռուցքներ
•    Միգրենային գլխապտույտ

 

Ռիսկի գործոններ՝

•    Տարիք >60 տարեկան
•    Զարկերակային գերճնշում
•    Աթերոսկլերոզ
•    Լսողության խանգարում
•    Գլխի վնասվածքներ
•    Վիրուսային վարակներ

 

Վերտիգոյի դասակարգումը և տեսակները

Ըստ տեղակայման՝

•    Պերիֆերիկ (ներքին ականջ, վեստիբուլյար նյարդ)
•    Կենտրոնական (ուղեղի ցողուն, փոքր ուղեղ)

Ըստ նոպաների տևողության՝

•    Վայրկյաններ՝ լավորակ դիրքային գլխապտույտ
•    Րոպեներ – ժամեր՝ Մենիերի հիվանդություն
•    Ժամեր – օրեր՝ վեստիբուլյար նեյրոնիտ, կաթված

Ըստ հարուցող գործոնների՝

•    Դիրքային — առաջանում է գլխի դիրքի փոփոխության ժամանակ (հատուկ է ԼՊԴԳ-ին)
•    Սպոնտան — առանց հստակ պատճառի

 

Վերտիգոյի հիմնական ախտանիշները

•    Հանկարծակի պտույտի զգացողություն՝ սեփական մարմնի կամ շրջապատի
•    Հավասարակշռության խանգարում
•    Սրտխառնոց, փսխում
•    Քրտնարտադրություն, գունատություն
•    Գլխի շարժման ժամանակ ախտանիշների սրացում
•    Պերիֆերիկ վերտիգոյի դեպքում՝ հաճախ նիստագմ (աչքերի ռիթմիկ շարժումներ)
•    Կենտրոնական ձևերի դեպքում՝ նյարդաբանական ախտանիշներ՝ դիզարտրիա, դիպլոպիա, ատաքսիա

 

Ինչպե՞ս է իրականացվում վերտիգոյի ախտորոշումը

Ախտորոշումը հիմնված է անամնեզի, կլինիկական զննման և հատուկ վեստիբուլյար թեստերի վրա։

Հիմնական մեթոդներ՝

•    Կլինիկական զննում — նիստագմի տեսակը, հավասարակշռությունը, գլխի շրջումներին արձագանքը
•    Դիկս-Հոլփայքի թեստ — «ոսկե ստանդարտ» ԼՊԴԳ-ի ախտորոշման համար
•    Վեստիբուլյար թեստեր՝ Head Impulse Test, Ռոմբերգ, Ունտերբերգ

Գործիքային ախտորոշում՝

•    Աուդիոգրամա՝ Մենիերի հիվանդության կասկածի դեպքում
•    Գլխուղեղի ՄՌՏ՝ կենտրոնական ծագում կասկածելու դեպքում
•    Վիդեոնիստագմոգրաֆիա՝ աչքի շարժումների հետազոտություն
•    Վեստիբուլյար ԷՄԳ, պոստուրոգրաֆիա՝ բարդ դեպքերում

 

Վերտիգոյի բուժման ժամանակակից մեթոդներ

Բուժումը կախված է գլխապտույտի պատճառից և ուղղված է ախտանիշների մեղմացմանն ու վեստիբուլյար ֆունկցիայի վերականգնմանը։

1. Լավորակ պարօքսիզմալ դիրքային գլխապտույտ (ԼՊԴԳ)

•    Դիրքային մանևրներ (Էպլի, Սեմոն) — բարձր արդյունավետություն, 1–2 սեանսը բավարար է
•    Դեղորայքներն արդյունավետ չեն ԼՊԴԳ-ի դեպքում

2. Վեստիբուլյար նեյրոնիտ

•    Գլյուկոկորտիկոստերոիդներ՝ առաջին 72 ժամում
•    Սիմպտոմատիկ թերապիա՝ բետահիստին, մետոկլոպրամիդ, դիմենհիդրինատ
•    Վաղ վեստիբուլյար ռեաբիլիտացիա՝ ֆիզիկական վարժություններ

3. Մենիերի հիվանդություն

•    Նատրիումի սահմանափակմամբ դիետա
•    Ծանր ընթացքի դեպքում՝ ինտրատիմպանալ ստերոիդ կամ գենտամիցին

4. Կենտրոնական վերտիգո

•    Հիմնական հիվանդության բուժում (կաթված, ուռուցք, դեմիելինիզացիա)
•    Հաճախ պահանջում է հոսպիտալացում և նյարդաբանի հսկողություն

 

Ե՞րբ դիմել բժշկի

Անհապաղ դիմեք բժշկի, եթե՝

•    Գլխապտույտն ուղեկցվում է վերջույթների թուլությամբ, խոսքի խանգարմամբ, կրկնակի տեսողությամբ
•    Այն առաջացել է հանկարծակի, հատկապես՝ կաթվածի ռիսկի գործոնների առկայությամբ
•    Ակնհայտ է լսողության անկում, ականջում ձայն
•    Ախտանիշները պահպանվում են ավելի քան 3 օր կամ սրվում են
•    Ախտահարվում է կյանքի որակը, աշխատունակությունը կամ շարժվելու ունակությունը
 

Նյարդաբանական հիվանդությունների ախտորոշման և բուժման գնացուցակ «ՎիտաՄեդ» ԲԿ-ում

 

Նյարդաբանի առաջնային խորհրդատվություն, ներառյալ կրկնակի խորհրդատվություն 10 օրվա ընթացքում	12.000 դրամ
Նյարդաբանի առցանց առաջնային խորհրդատվություն, ներառյալ կրկնակի խորհրդատվություն 10 օրվա ընթացքում	10.000 դրամ
Նյարդաբանի կրկնակի խորհրդատվություն (3-րդ այց)	6.000 դրամ
ԷՆՄԳ (Էլեկտրոմիոգրաֆիա) վերին վերջույթի	15.000 դրամ
ԷՆՄԳ (Էլեկտրոմիոգրաֆիա) ստորին վերջույթի	15.000 դրամ
ԷՆՄԳ (Էլեկտրոմիոգրաֆիա) ստորին և վերին վերջույթի	25000 դրամ
Բժշկի տնային այց	20000 դրամ
Ախտորոշում + բուժական մերսում 60 րոպե	30000 դրամ
Ախտորոշում + բուժական մերսում 30 րոպե	20000 դրամ